cover van Communicatie in positie in 3 stappen van Betteke van Ruler

Recensie: Communicatie in positie in 3 stappen

Hoe organiseer je communicatie binnen een organisatie? In drie stappen, dat is een fijne belofte. Dit boek van Betteke van Ruler biedt een praktische handleiding, maar ‘drie stappen’ is wel heel optimistisch geformuleerd. De conclusie is dan ook dat communicatie een moeilijk vak is. Maar wel een mooi vak.

De drie stappen in dit boek maken inzichtelijk welke taken en verantwoordelijkheden ‘communicatie’ op zich kan nemen. Daarmee wordt duidelijk welke keuzes een organisatie kan maken om ervoor te zorgen dat communicatie de meeste toegevoegde waarde biedt.

Ze gebruikt de metafoor van een communicatiehuis, wat plezierig werkt.

Stijl van het huis in plaats van huisstijl

Van Ruler tijdens college Communicatie in Positie van Logeion

Van Ruler tijdens het college Communicatie in Positie, georganiseerd door Logeion

Zoals het hoort als je een huis bouwt, begint Van Ruler met een stevig fundament. Het verschil tussen ‘communicatievisie’ en ‘communicatiedienstverleningsvisie’ was voor mij echt een eyeopener. De communicatievisie gaat over ‘al het gecommuniceer’ in en om een organisatie. Dit is meer een kwestie van het management dan van de communicatieafdeling, omdat het gaat over hoe je met elkaar omgaat, zowel extern als intern. Managers zijn ervoor verantwoordelijk dat iedereen in de organisatie op een goede manier kan communiceren én zij moeten zelf het goede voorbeeld geven.

Dit noemt Van Ruler ‘de stijl van het huis’, een belangrijker en veelomvattender begrip dan ‘huisstijl’.

De ‘communicatiedienstverleningsvisie’ betreft dan de afspraken over de rol en taken van de communicatieafdeling. Dit onderscheid tussen communicatievisie en dienstverleningsvisie zal zeker helpen om met de directie het gesprek aan te gaan over de onderlinge verwachtingen en verantwoordelijkheden.

Van Ruler toont aan dat het faciliteren en bewaken van de ‘stijl van het huis’ zoveel belangrijker is dan het bewaken van de huisstijl. De communicatieafdeling kan met haar expertise de spil zijn om daadwerkelijk een lerende organisatie te worden: stemmen van relevante interne en externe belanghebbenden worden gehoord en gewogen, dialoog is cruciaal en ontwikkeling van strategie en beleid is een on-going proces. Het is een vak om dat goed te doen.

Hoe dan?

Schematisch plaatje bouw communicatiehuisCommunicatie in de juiste positie brengen doe je dus in drie stappen: haal input op over de organisatie, breng focus aan in de communicatie en organiseer je communicatie vervolgens zo dat het gaat werken.

Het is een verleidelijke belofte dat dit in drie stappen geregeld kan worden, en die belofte wordt in het boek maar gedeeltelijk ingelost. Want elke stap bestaat uit drie subvragen, die op hun beurt ook weer worden onderverdeeld in subvragen.

Neem de eerste stap, ‘input ophalen over de organisatie’ met als eerste van de drie subvragen: ‘wat zijn de organisatieprioriteiten en -karakteristieken, inclusief de huidige stijl van het huis’? Deze vraag wordt opnieuw onderverdeeld in zes (!) subvragen, waaronder: wat zijn de missie en visie, hoe zijn de organisatiecultuur en -structuur, is de formele communicatie qua stijl gelijk aan de informele en hoe is de verhouding tussen de externe en interne communicatiestijl? En dan zijn we nog maar bij vraag 1a.

Van Ruler heeft natuurlijk gelijk: al deze aspecten zijn van belang om grip te krijgen op communicatie ín je organisatie en over je organisatie. Maar ik kreeg daardoor wel vraagtekens bij de directe toepasbaarheid van de drie stappen. Het is daarom jammer dat het boek vrijwel geen voorbeelden geeft. Dat had het tastbaarder gemaakt. Juist ook om aan niet-communicatieprofessionals, zoals CEO’s of mensen uit het middenmanagement, het verschil te laten zien dat communicatie kan maken.

Gaatje

Van Ruler benoemt tussen neus en lippen een kwetsbaar punt: je kunt van alles willen als communicatieprofessional, maar je bent afhankelijk van de ruimte die je daarvoor krijgt van de organisatie. Eén van de tips die ze geeft is om als communicatiekracht een dagje met sleutelfiguren in de organisatie mee te lopen. “Tien tegen één kun je dan meteen het gaatje wat groter maken als ze in de organisatie communicatie nog niet zien als een strategische variabele”, meldt ze hoopvol. Omdat deze ruimte een randvoorwaarde is om communicatie optimaal te positioneren binnen organisaties, had dit wel wat meer aandacht verdiend. Wellicht kan dat in een opvolger van dit boek, gericht op directies in plaats van op de communicatieprofessional, en/of door toevoeging van een checklist of werkboek.

De conclusie van Van Ruler is dat communicatie een moeilijk, maar ook een heel mooi vak is. Eens! Want uiteindelijk gaat het om mensen die al hun kennis, vaardigheden, kwaliteiten en idealen op zo’n manier laten samenkomen dat ze hun doelen gaan bereiken. Daarvoor is communicatie noodzakelijk. Zolang we mensen zijn, zal dat complex blijven, maar als het lukt, is het zó de moeite waard!

N.a.v. Betteke van Ruler, Communicatie in positie in 3 stappen. 1e druk, november 2018. Boom uitgevers, Amsterdam.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *