Purpose of de bedoeling - waar ga je naar toe met je bedrijf

Purpose, wat betekent dat eigenlijk?

Een béétje ondernemer is tegenwoordig purpose driven. Van de zzp’er die een nieuw duurzaam product in de markt zet tot de voormalige CEO van Unilever Paul Polman: hun purpose is een belangrijke drijfveer voor de richting die ze kiezen. Maar wat betekent purpose en wat heb  je eraan? Of is purpose gewoon het nieuwe buzzword, vaagtaal waar het management hei-sessies over organiseert zonder te durven toegeven dat ze niet weten wat het precies betekent?

Wat betekent het? Letterlijk?

Door het Engelse woord te gebruiken, vergroot je de kans op verwarring. Purpose is letterlijk vertaald ‘doel’, net zoals de woorden ‘objective’ en ‘goal’. De precieze nuances gaan voor niet-native speakers meestal verloren.

Iedereen heeft wel ongeveer een idee bij het woord purpose, maar als je erover doorpraat, wordt het toch verschillend uitgelegd. Met een woord dat juist bedoeld is om iedereen rondom een gemeenschappelijk doel te verenigen, is dat jammer.

Ook teleurstelling ligt op de loer: je denkt dat je helemaal op één lijn zit met je purpose-buddies, maar uiteindelijk blijk je toch andere prioriteiten te stellen of op een heel andere manier te willen werken. Hoe kan dat nou, jullie hadden toch allemaal dezelfde purpose?

Mijn voorkeur gaat daarom uit naar het gebruik van een Nederlands alternatief. Dat is één hobbel minder op weg naar onderling begrip.

De letterlijke vertaling uit het Engels geeft een aantal opties: doel, bedoeling, doelstelling, doeleinde en oogmerk. ‘Doelstelling’ is het niet, want dat is te zakelijk, te kwantitatief. Dat is juist niet waar dit over gaat.

Het wat ouderwets klinkende ‘doeleinde’ zit meer in de richting: volgens Van Dale is dat ‘de bestemming’. Het nog ouderwetsere ‘oogmerk’ wordt beschreven als ‘dat waarnaar men streeft’. Deze woorden komen dichterbij de gevoelswaarde van purpose: een goede intentie, een hoger doel waaraan je wilt bijdragen en wat je werk betekenisvol maakt. Dit is ook de definitie die Paul Stamsnijder in zijn boek Purpose gebruikt.

Purpose, idealen en de bedoeling

Een Nederlands woord dat purpose, in de zin van hoger doel, mijns inziens het dichtst benadert, is ‘ideaal’. Een ideaal is iets waar je naar streeft, iets wat je niet in je eentje kunt bereiken en waarvan je ook weet dat het vrijwel onhaalbaar is – in ieder geval op korte termijn. Denk: wereldvrede, uitbanning fossiele brandstoffen, geen honger meer, oplossen van de plastic soep of oplossen van dakloosheid in Nederland. Inspirerende voorbeelden uit het verleden in die categorie zijn bijvoorbeeld de afschaffing van de slavernij, stemrecht voor vrouwen en natuurlijk ‘I have a dream’ van Martin Luther King.

Op deze manier is purpose wel erg hooggegrepen. Voor praktisch gebruik in het dagelijks leven van een organisatie stel ik daarom iets concretere term voor: ‘de bedoeling’. Dat woord kan je helpen om af en toe pas op de plaats te maken. In alle hectiek en deadlines en lopende projecten kan de vraag: ‘wat is hiervan uiteindelijk de bedoeling’ je helpen prioriteiten te stellen. Het kan je ook helpen je motivatie terug te vinden voor al die dingen die soms onbetekenend voelen. Want al zijn het ‘kleine dingen’, als het bijdraagt aan de bedoeling, doe je het met meer plezier, ook als de taken zelf even wat doorzettingsvermogen vragen.

Purpose gaat over gevoelsniveau

Er is nóg een reden waarom mijn voorkeur sterk uitgaat naar een Nederlandse term.

Vraag ’s hardop aan jezelf: wat is mijn purpose? Je hoeft nog geen antwoord te geven, stel alleen de vraag.

En vraag nu eens hardop aan jezelf: wat zijn mijn idealen?

Zelfs als je uitstekend Engels spreekt, dan nog zal de vraag in je moedertaal op een andere manier resoneren. Dat komt omdat een tweede taal grotendeels rationeel wordt omgezet in betekenis. Als Nederlands je moedertaal is, doet het woord ‘idealen’ waarschijnlijk iets anders met je op gevoelsniveau. Zelf voel ik het verschil echt lichamelijk. Zeg ik ‘purpose’ dan voel ik dat net achter mijn voorhoofd. Zeg ik ‘idealen’, dan voel ik dat in mijn buik, pal onder mijn ribben.

NB. hetzelfde effect treedt op met ‘I love you’ en ‘Ik hou van je’. ‘Love you’ is een tussendoor-liefkozing, iets wat ik mijn kinderen naroep als ze naar school gaan. ‘Ik hou van je’ is een statement van formaat, waarvoor een passende gelegenheid veel minder vaak voorkomt. Taalkundig is het precies hetzelfde, maar het gevoel is anders.

Wat heb je eraan?

De kracht van een ideaal is juist dat gevoelsniveau: dit komt van binnenuit, hier wil je echt voor gaan, het dóet iets met je. Hier zet je een stapje harder voor. De wens daaraan bij te dragen levert een intrinsieke motivatie op.

Als het je lukt om met alle medewerkers van een organisatie aan een gedeeld ideaal te werken, wordt dat effect nog versterkt. De positieve effecten daarvan op bijv. grote betrokkenheid, lage verzuimcijfers, creativiteit, teambuilding en reputatie zijn duidelijk.

De rol van communicatie bij de inzet van purpose

Hoe je het precies noemt, is trouwens niet het belangrijkste. Het belangrijkste is dat iedereen er hetzelfde onder verstaat. Dat zal met al die termen sowieso aandacht vergen. Of je het nou purpose noemt of iets anders, duidelijk is dat er een schone taak is weggelegd voor communicatieprofessionals, o.a.:

  • het proces faciliteren waarin de purpose wordt bepaald, een proces waarbij uiteraard alle stakeholders worden betrokken,
  • de purpose formuleren op zo’n manier dat het maar voor één uitleg vatbaar is,
  • een plan opstellen en uitvoeren om de gedeelde purpose als werkbaar instrument in de organisatie te laten landen,
  • de purpose te integreren in alle externe communicatie – dus niet alleen de corporate communicatie, maar ook marketing, HR en persoonlijke klantcontacten.

NB. Hulp nodig? Ik noem het hier missie- en visietraject, what’s in a name. Daar zullen we het dan ongetwijfeld ook over hebben 🙂

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *